Een heel nieuw leven na heupoperaties

Hij was, in zijn eigen woorden, slachtoffer, patiënt én behandelaar. Als het gaat om ervaring op het gebied van heupoperaties heeft Harrie Besselink recht van spreken. “Ik heb de situatie achter en voor het schap meegemaakt”, lacht Besselink. In januari 2011 werd hij, huidig voorzitter van voetbalclub NEO in Borne en in het verleden medeoprichter van Fysiotherapie ’t Dijkhuis in zijn woonplaats, geopereerd aan zijn ene heup. Een jaar later volgde zijn andere.

Harrie Besselink: “Al vanaf mijn 38ste stond de diagnose voor mijn linker heup vast: een forse slijtage, wat alles te maken had met een zeer intensieve sportbeoefening. Ik volgde zware schaatstrainingen en deed daarvoor op een heel eenzijdige manier aan krachtsport. Ook een belangrijk punt is dat je er gewoon aanleg voor kunt hebben. Bij ons zit het echt in de familie.”

Oorzaak en gevolg
“Het proces begint meestal op middelbare leeftijd”, weet Harrie Besselink. “Na je vijftigste begint het te komen. In het gewricht ontstaan braampjes en die irriteren en ontsteken het kapsel. Dat wordt uitgerekt en geeft heeft veel pijn. Als gevolg van klachten wordt de lengte van je pas korter en ga je steeds meer naar achteren draaien. En als je heel aangepast loopt, geeft dat ook elders klachten. Dan loop je de kans dat je vooral last krijg van de lage rug en je knieën. De laatste acht jaar voor de eerste operatie sliep ik met een dik kussen tussen mijn knieën en als ik op de rug lag met zo’n ding onder de knieën. Als ik op mijn zij lag, kreeg ik mijn benen niet naar binnen toe. Dan knapte het constant, alsof het bamboestokjes waren. En zelfs in mijn diepste slaap bleek ik gewoon te kreunen van de pijn.”

Toch besloot Harrie Besselink niet om zich zo snel mogelijk operatief te laten behandelen. “Omdat ik dacht dat ik wel op deze manier door zou kunnen gaan. Maar ook omdat ik bang was dat ik dan niet verder zou kunnen als fysiotherapeut. Ik had voor mezelf een stip aan de horizon gezet dat ik op mijn zestigste met mijn werk zou stoppen en dan voor nieuwe heupen zou gaan.  Intensief werken en aan sport doen zou niet meer mogelijk zijn als ik het eerder had laten doen, dan zou ik fysiek te veel hebben moeten inleveren  om aan mijn ambities te kunnen voldoen. Oefeningen had ik dan niet meer kunnen voordoen en ik had niet meer van zes uur ’s morgens tot half zeven ’s avonds in de praktijk kunnen werken. Mijn  leven is er eentje van fiks of niks. Ik doe iets honderd procent of ik doe gewoon wat anders. “

Enorme belasting
Als fysiotherapeut behandelde Harrie Besselink in ruim 35 jaren meer dan honderd mensen na een heupoperatie. “Met een nieuwe heup krijg je hooguit tachtig procent van de eerdere functies terug”, is zijn ervaring.  “Als ik nu mijn heupen zwaar belast, heb ik daar na een tijd last van. Op één been je maximale gewicht zetten, geeft een enorme belasting. Je moet dus wel een beetje nadenken bij wat je doet. Maar de nieuwe heupen leveren me veel winst op en hebben mijn leven heel erg veranderd. Vooral omdat ik nu geen pijn meer heb in lage rug en heupen. “

Heupoperatie Ocon 950Wie heupproblemen heeft, kan zich direct melden bij een fysiotherapeut of dit via zijn of haar huisarts regelen. Als uit onderzoek blijkt dat de klachten ernstig zijn, worden eventueel  foto’s genomen. “Hoogstwaarschijnlijk wordt dan de diagnose ‘coxartrose’ gesteld. Afhankelijk van de symptomen wordt een behandelplan opgesteld. Dat is een soort leefstijladvies hoe je de belasting van je lichaam het best kunt verdelen. Je gewicht is daarbij van groot belang. Elke kilo minder die je weegt betekent vier kilo minder zwaartekracht op je heup. Door fysiotherapie kun je een operatie vaak jaren uitstellen. En hoe langer dat kan, hoe beter het is. Want een kunstheup gaat normaal vijftien jaar mee en die moeten vervangen is geen simpele ingreep. Omdat je na je 65ste normaal gesproken minder beweegt, houdt zo’n heup het daarna wel twintig jaar vol. Specialisten proberen een operatie ook zo lang mogelijk uit te stellen om de kans op recidive te voorkomen.”

Complete heup verstandiger
Bij het plaatsen van een volledig nieuwe heup wordt de kop van het bovenbeen compleet verwijderd en komt daar een metalen kop voor in de plaats. In het kommetje in het bekken wordt als het ware een kunststof kommetje gelegd. Er kan ook worden gekozen voor een gedeeltelijk ingreep, waarbij hals en kop van het gewricht worden vervangen. Harrie Besselink: “Zeker voor mensen op oudere leeftijd vind ik de keuze voor een compleet nieuwe heup verstandiger, omdat kop en kom dan in elk geval congruent met elkaar zijn.”

Over zijn eigen operaties: “Ik ben een schoolvoorbeeld van iemand die enorm blij is met zijn nieuwe heupen. Ik durf te stellen dat het honderd procent geslaagd is. Ik ski weer volop, golf drie keer in de week en wandel. Je moet je levensstijl aanpassen, maar de kwaliteit van leven wordt daar niet minder van omdat je de pijn kwijt bent. Voor mij is hierdoor een heel nieuw leven ontstaan. Een goede les die ik kan meegeven als patiënt en als fysiotherapeut is dat het succes van een operatie niet afhangt van de snelheid waarmee mensen weer zonder krukken of stokken kunnen lopen. Dat is een heel foutief uitgangspunt. De mate van succes is afhankelijk van de kwaliteit van lopen. Bij de een duurt het twee maanden, bij de ander vier waarop hij weer op peil is. Ik heb diverse patiënten eerst weer met twee krukken leren lopen en ze gedwongen weer mooi rechtop te lopen voor ze die weg mochten doen. Lopen is ook heel belangrijk voor de opbouw van de spieren en om die elke keer te trainen. Dat is veel functioneler dan op apparaten zitten.”

Harrie Besselink zelf werd twee keer geopereerd door Hans-André Schuppens, een van de grondleggers van het in heupoperaties gespecialiseerde OCON in Hengelo. “Hij heeft het fantastisch gedaan. Bij een van de operaties werd  ik om half twaalf geholpen en kwam ik om half vier terug op mijn kamer. Al om kwart over vier liep ik daar met een rollator doorheen. Het is ook het beste dat zo snel mogelijk te doen en niet in bed te gaan liggen. Het kwam natuurlijk ook doordat ik de materie kende en precies wist wat ik moest doen. Het mooiste van alles is nu dat ik de klachten onder in de rug kwijt ben, daar had ik nog meer last van dan van mijn heupen.”

Tekst en foto Willem Pfeiffer