Dokter, is het pluis of niet-pluis?

18 september 2019
Wanneer u bij de dokter komt, wilt u het liefst gerustgesteld worden. Maar mocht er iets ernstigs aan de hand zijn, dan wilt u snel weten wat er tegen te doen is. Dat geldt voor jong en oud, of het nu bij de huisarts of in het ziekenhuis is.
Geldt dit ook voor u, dan raad ik u aan de volgende keer zelf aan uw arts te vragen of het pluis of niet-pluis is. In die termen werkt de intuïtieve beoordeling van uw arts namelijk. Maar, artsen hebben niet geleerd dat ook te zeggen tegen hun patiënten. Als arts word je opgeleid om de diagnose zo snel en goed mogelijk vast te stellen. De pluis of niet-pluis beoordeling speelt eigenlijk geen rol in de medische opleiding.

Toch is uit wetenschappelijk onderzoek gebleken dat zowel huisartsen als specialisten, overal ter wereld, dat pluis of niet-pluis gevoel erg belangrijk vinden. Het helpt hen bij het vervolgonderzoek. Als het niet-pluis is, moet je snel verder kijken. Duidelijkheid bieden over het pluis of niet-pluis gevoel, kan u echter ook al helpen.

Bij mijn laatste dienst maakte ik hiervan een goed voorbeeld mee. Ik werd op de spoedeisende hulp gevraagd bij een negentigjarige mevrouw, die voorheen nog zelfstandig functioneerde. De laatste drie warme weken was ze echter in de lappenmand geraakt. Haar nog wat jongere echtgenoot wilde graag meteen bij binnenkomst weten wat er aan de hand was. Nog voor de bloeduitslagen bekend waren, heb ik hem gezegd dat ik het niet-pluis vond en haar in ieder geval wilde opnemen. Daar schrok de man van en hij vroeg daarop zijn twee kinderen om snel naar het ziekenhuis te komen. Nader onderzoek bevestigde mijn eerste indruk.  Ze had een longontsteking en ernstige nierfunctiestoornissen door uitdroging. We gaven haar een infuus met antibiotica en stopten veel van haar medicijnen, vanwege de slechte nierfunctie. Ik nam haar zelf op, omdat mevrouw geen toeters en bellen meer wenste op een intensive care.

Deze lieve mevrouw overleed helaas al een uur na opname. Waarschijnlijk door een bijkomende ernstige maagbloeding. De familie was net als ik geschrokken van het dramatische beloop. De echtgenoot gaf wel aan erg blij te zijn dat hij meteen gehoord had dat het niet-pluis was. Daardoor had hij zijn kinderen geroepen en hadden ze nu het dankbare gevoel nog samen afscheid te hebben kunnen nemen.
Geheel anders was het even later, toen een verpleegkundige me aansprak over een piekende hoge bloeddruk van een van onze patiënten, die de familie erg verontrustte. Zeker pluis, dacht ik, toen ik haar zag. “Niets ernstigs aan de hand”, zei ik daarom tegen de familie. “Gaan we maandag rustig naar kijken, als we alle bloeddrukken op een rij hebben gezet.”
Kortom, ik adviseer uw arts al snel te vragen of het pluis, of niet pluis lijkt. Die vraag mag u later gerust nog eens herhalen. Het beeld kan immers veranderen. Als het niet pluis is, kunt u zich beter voorbereiden. Is het pluis, dan lijdt u niet meer het meest, van het lijden dat u vreest.

Marcel Olde Rikkert is in zijn woonplaats Nijmegen hoogleraar geriatrie in het Radboudumc en hoofd van het Radboudumc Alzheimer Centrum. Hij is
geboren en getogen in Hengelo (O).